Het Centrum voor Gezins- en orthopedagogiek maakt deel uit van de Faculteit Psychologie en Pedagogische Wetenschappen van de Katholieke Universiteit Leuven. Het verenigt sinds kort de activiteiten van het Centrum voor Orthopedagogiek en het Centrum voor Gezinspedagogiek.

Het centrum heeft een drieledige opdracht: onderwijs, onderzoek en maatschappelijke / wetenschappelijke dienstverlening.
Wat de orthopedagogiek betreft situeren deze opdrachten zich op het domein van de preventie van en de hulpverlening in problematische opvoedingssituaties. Inhoudelijk kunnen we dit domein op twee manieren voorstellen, enerzijds gericht op diverse doelgroepen, anderzijds vertrekkend vanuit diverse werkvelden. Beide invalshoeken zijn complementair, met tal van verbindingslijnen.
Wat de doelgroepen betreft, ligt het zwaartepunt bij vier prioritaire groepen, namelijk (1) kinderen en jongeren met gedragsproblemen, (2) kinderen en jongeren met een leerstoornis, (3) personen met een verstandelijke of meervoudige handicap en (4) kinderen en jongeren in problematische gezinssituaties (o.a. kindermishandeling, multiproblemgezinnen). Bij elk van deze groepen wordt vooreerst theoretisch onderzoek verricht naar de aard en het ontstaan van de problemen en de consequenties daarvan voor opvoeding, onderwijs en hulpverlening. Daarnaast is er het toegepast onderzoek, gericht op het ontwikkelen, implementeren en evalueren van strategieën en methoden voor preventie, vroegtijdige onderkenning, diagnostiek, begeleiding en behandeling van de beoogde doelgroepen.
Wat de werkvelden betreft, situeert het onderzoek zich rond drie thema's, namelijk (1) het onderwijs aan kinderen met specifieke noden (in het gewoon, buitengewoon of inclusief onderwijs), (2) de pedagogische hulpverlening aan en in gezinnen en (3) de pedagogische hulpverlening in de context van gezinsaanvullende of -vervangende settings. Het onderzoek in dit verband is enerzijds gericht op het analyseren en verklaren van diverse opvoedingsproblemen binnen de school-, de gezins- en de hulpverleningscontext. Methoden en strategieën om opvoedings- en ontwikkelingsproblemen te voorkomen, te onderkennen en/of te begeleiden worden ontwikkeld, geïmplementeerd en geëvalueerd. Binnen elk van deze werkvelden komen pedagogische vraagstellingen op micro-, meso- en macroniveau aan de orde.
Het onderzoeksdomein van de gezinspedagogiek betreft vooreerst het beschrijven van processen van opvoeding in de hele variëteit van gezinscontexten en het ontdekken van samenhangen tussen antecedenten en deze processen enerzijds en tussen deze processen en 'uitkomsten' bij de persoon van kind en/of ouders anderzijds. Daarnaast wordt onderzoek verricht betreffende de ontwikkeling, toepassing en effecten van succesvolle en niet-succesvolle interventies zowel op individueel (be)handelingsniveau als op gedragsniveau. Als sociaal-wetenschappelijke discipline is de gezinspedagogiek ten slotte gericht op toepassing in en vertaling van haar onderzoeksbevindingen naar concrete opvoedingspraktijken en naar opvoeders en ouders in het bijzonder. Zowel ouders, als professionele hulpverleners in praktijksituaties met een gezinspedagogische oriëntatie of opleiding, als gezinspedagogische wetenschappers zijn op een of andere wijze, maar ieder wel op een heel eigen wijze, bekommerd om een optimale opvoedingssituatie voor het kind.

Op het Centrum voor Gezins- en orthopedagogiek komt een grote diversiteit aan onderzoeksthema’s aan bod. We noemen in dit verband enkele thema’s die relevant zijn in het kader van het Steunpunt Welzijn, Volksgezondheid en Gezin.

• Gezinsonderzoek
  • theoretische conceptualisering van opvoeding, ouderschap en opvoedingsondersteuning
  • opvoeding in een variëteit van gezinscontexten zoals éénoudergezinnen, opvoeden na echtscheiding, co-ouderschap, nieuw samengestelde gezinnen, opvoeding na medisch begeleide bevruchting, meerlingengezinnen, adoptiegezinnen, holebi-gezinnen, etc.
  • voorzieningen en initiatieven van opvoedingsondersteuning, kinderopvang, relatie gezin-school, etc.
• Gezins- en schoolgerichte pedagogische hulpverlening bij gedrags- en opvoedingsproblemen
  • multi-problemgezinnen
  • vroegtijdige identificatie en begeleiding van problematische opvoedingssituaties met risico op fysieke kindermishandeling en verwaarlozing
  • preventie en pedagogische hulpverlening aan kinderen en jongeren met gedragsproblemen en -stoornissen in de schoolcontext en de Centra voor Leerlingbegeleiding
  • opvoedingsondersteuning en preventie van gedrags- en opvoedingsproblemen
• Gedrags- en emotionele stoornissen
  • relatie tussen bepaalde opvoedingsmechanismen (i.c. coërciviteit in ouder-kind interacties, ouderlijke disciplinering, psychologische controle) en de ontwikkeling van antisociaal en agressief gedrag bij jonge kinderen
  • prevalentie-onderzoek naar gedrags- en emotionele problemen bij diverse groepen van kinderen en jongeren en in diverse settings
• Bijzondere jeugdbijstand
  • trends en vernieuwingen binnen de jeugdhulpverlening in Vlaanderen o.a. crisishulp aan huis
  • de zorg voor kinderen en jongeren met psychosociale problemen vanuit een Europees perspectief (met aandacht voor de residentiële zorg, de pleegzorg, en alternatieve initiatieven zoals ‘family preservation’)
  • effecten van de residentiële behandeling van jeugddelinquenten
• Gehandicaptenzorg
  • evaluatie van kwaliteit van leven en kwaliteit van zorg voor personen met een handicap
  • evaluatie van gezinsgerichte vormen van hulpverlening aan gezinnen met een kind met een handicap, o.a. in allochtone gezinnen
  • analyse van het diagnostisch aanbod voor personen met een handicap
  • ontwikkeling en evaluatie van vernieuwende vormen van begeleiding en ondersteuning aan personen met een handicap (o.a. trajectbegeleiding, vraaggestuurde ondersteuning, inclusie en volwaardig burgerschap)
  • zorg voor personen met ernstig meervoudige beperkingen
  • ouder wordende personen met een verstandelijke handicap
  • gedrags- en psychische problemen bij personen met een handicap
• Buitengewoon, geïntegreerd en inclusief onderwijs
  • evaluatie van doorverwijzingspraktijk c.q. aanbod van Centra voor Leerlingbegeleiding
  • de implementatie en de resultaten van diverse modellen van onderwijs (buitengewoon onderwijs, speciale klassen en units, geïntegreerd onderwijs, inclusief onderwijs)
  • het ontwikkelen, implementeren en evalueren van orthodidaktische en orthopedagogische principes en methoden
• Kind in het ziekenhuis
  • begeleiding van verpleegkundigen en ondersteuning van het gezin met een (chronisch of langdurig ziek) kind in het ziekenhuis
• Interculturalisering in de hulpverlening
• opvoeding in allochtone gezinnen
• begeleiding van niet begeleide buitenlandse minderjarigen
• gehechtheidsdynamiek bij asielzoekers

Hieronder wordt een link naar de lijst weergegeven van lopende en afgelopen onderzoeken van de laatste vijf jaar, met telkens:

• Ttitel van het onderzoek
• Opdrachtgever
• Budget
• Periode

Klik hier om naar de referentielijst te gaan.

De leden van het Centrum zijn als expert actief in diverse adviesorganen in diverse sectoren van de welzijnszorg (Vlaams Agentschap voor Personen met een Handicap, Kind en gezin, Bijzondere Jeugdbijstand, Integrale Jeugdhulp, Centra voor Leerlingenbegeleiding). Zij brengen hun expertise tevens in als lid van stuurgroepen van allerlei beleidsgerichte en andere wetenschappelijke onderzoeksprojecten. Tevens wordt hen vaal wetenschappelijk advies gevraagd door organisaties die praktijkgericht onderzoek wensen te initiëren. Ten slotte nemen zij deel aan het bestuur van diverse organisaties in de welzijnssector.
De leden van het Centrum verzorgen tal van vormings- en bijscholingsprogramma’s die door andere organisaties worden ingericht.
De leden van het Centrum zijn ook kinisch actief in de Orthopedagogische Consultatiedienst Leuven, waar kinderen met leer-, gedrags- en ontwikkelingsproblemen en gezinnen met opvoedingsproblemen terecht kunnen voor diagnostiek en hulpverlening.

ZAP

Prof.dr. Walter Hellinckx
Prof. Dr. Bea Maes
Prof. Dr. Hans Grietens
Prof. Dr. Pol Ghesquière
Prof. Dr. Lieve Vandemeulebroecke

Wetenschappelijke medewerkers

Bart Boets
Leen Cleuren
Bert De Smedt
Lucia Dehaene
Evariste Karangwa
Sofie Kuppens
Greet Lambrechts
Inge Mercken
Daisy Michiels
Katja Petry
Inge Vanderstraeten
Pieter Verstraete

Secretariaat

Erik Lenaerts

Centrum voor Gezins- en orthopedagogiek
Vesaliusstraat 2
3000 Leuven
Tel: + 32 16 32 62 04
Fax: + 32 16 32 59 33