SWVG voert onderzoek naar zorgtrajecten van verschillende doelgroepen:

• kinderen en jongeren en hun gezinnen
• adolescenten met een handicap en hun gezin
• volwassenen in een financieel kwetsbare situatie en/of met gevoelens van onwelbevinden
• ouderen met cognitieve problemen en/of gevoelens van onwelbevinden

Dit onderzoek brengt ook het sociaal kapitaal van de betrokkenen in kaart. Men kan immers verwachten dat sociaal kapitaal, net als economisch kapitaal, een impact heeft op hun welzijn en gezondheid, en meer concreet op hun zorgvragen en de wijze waarop zij daarmee omgaan.
Het sociaal kapitaal zou een buffer vormen voor de negatieve gezondheidseffecten van economische of psychologische deprivatie. Gemeenschappen met een sterk sociaal kapitaal zouden immers persoonlijke netwerken vertonen die mensen ertoe bewegen bij anderen steun en hulp te zoeken. Ze zouden ook de bereidheid en mogelijkheid vergroten om van hulpmiddelen gebruik te maken en om met anderen in contact te treden.
Maar het begrip sociaal kapitaal en zijn impact ervan op de gezondheid blijft een complex gegeven. SWVG organiseert daarom een internationale studiedag “Sociaal kapitaal: van kapitaal belang?”. Op die dag wordt aandacht geschonken aan het begrip sociaal kapitaal, aan de relatie ervan met gezondheid, aan mogelijke manieren om sociaal kapitaal in beeld te brengen, aan wat er in Vlaanderen al over geweten is en aan de implicaties voor het beleid.

Vrijdag, 5 juni 2009, Gent
Meer informatie

Time-out is een vernieuwend initiatief dat de reguliere begeleiding van minderjarigen tijdens hun verblijf of toewijzing aan een voorziening of dienst van de Bijzondere Jeugdbijstand ondersteunt. Time-outprojecten heb als doel vastgelopen of moeilijk lopende begeleidingen – residentieel of (semi)ambulant - te deblokkeren door de minderjarige voor een beperkte periode, meestal 1 à 2 weken, uit deze begeleidingscontext te halen. Dit creëert een moment van afstand en rust. In die periode werk men aan probleeminzicht en zoekt men naar antwoorden op en oplossingen voor het vastlopen van de begeleiding. Het uiteindelijke doel is een nieuw akkoord over de lopende begeleiding.
Time-out is dus geen sanctie maar een reactie op de spreekwoordelijke druppel die de emmer doet overlopen. Over het algemeen worden de time-outprojecten als positief ervaren. Maar een grondige evaluatie werd sinds hun financiering door de Vlaamse overheid (2002) nog niet uitgevoerd.
SWVG onderzocht daarom de time-outprojecten op hun processtappen en op de betrokkenheid van verschillende actoren. De effectiviteit van de projecten werd gerelateerd aan de ingezette middelen. Het onderzoeksrapport besteedt aandacht aan de visies en werkingsprincipes van de verschillende projecten, bespreekt de doelgroep, het hulpverleningsproces en de resultaten en formuleert hierover beleidsaanbevelingen.
Enkele resultaten:

• time-outprojecten kunnen hun werking meer afstemmen op kennis over effectieve interventies, en zodoende een meer planmatige, doelgerichte aanpak realiseren;
• het beter gebruik van diagnostische instrumenten om de problematiek van de jongeren in kaart te brengen is wenselijk;
• het begrip “ontheming” kan men beter verlaten om te kiezen voor time-outs in de omgeving van de jongere;
• investeren in een systematische evaluatie van de vooruitgang van de jongere op korte en langer termijn is wenselijk;
• het aantal door de projecten te realiseren time-outs moet op een systematische wijze (op onderzoek gebaseerd) bepaald worden.

Het rapport is beschikbaar via
http://www.steunpuntwvg.be/swvg/_docs/Publicaties/200808_Rapport03%20Onderzoeksrapport%20Time-outprojecten.pdf

Studiedag 29 mei 2009
Op 29 mei 2009 organiseert LInC (Leuvens Instituut voor Criminologie) i.s.m. met diverse partners waaronder SWVG, een studienamiddag over time-outprojecten. Ook de resultaten van het SWVG evaluatie-onderzoek van time-outprojecten in de Bijzondere Jeugdbijstand worden er voorgesteld.

Terug naar inhoud

Sinds enkele jaren voert het Vlaams Agentschap voor Personen met een Handicap (VAPH) een specifiek beleid ten aanzien van geïnterneerden met een verstandelijke handicap. Het huidige hulpverleningsaanbod dat door het VAPH gesubsidieerd wordt, bestaat vooreerst uit ambulante begeleiding voor geïnterneerden met een verstandelijke handicap in de strafinrichting. Daarnaast subsidieert het VAPH drie residentiële units met een erkenning ‘tehuis niet-werkenden’ die opvang bieden aan mensen met een verstandelijke handicap die uit een strafinrichting komen.
Het VAPH gaf SWVG de opdracht een evaluatie te maken van (1) de nood aan ondersteuning voor geïnterneerden met een verstandelijke handicap met een dossier in de Vlaamse Commissies ter Bescherming van de Maatschappij (CBM) en (2) het bestaande zorgaanbod vanuit het VAPH aan de betreffende doelgroep.
Het onderzoeksrapport

1. brengt de (kenmerken van de) doelgroep van geïnterneerden met een verstandelijke handicap in kaart;
2. beschrijft het huidige aanbod aan geïnterneerde personen met een verstandelijke handicap, zoals dat vorm krijgt vanuit diensten en voorzieningen die gesubsidieerd worden door het VAPH;
3. bespreekt het hulpverleningsaanbod voor geïnterneerden met een verstandelijke handicap zoals beschreven in de internationale literatuur;
4. en formuleert aanbevelingen om de begeleiding van geïnterneerden met een verstandelijke handicap verder uit te bouwen.

Concrete aanbevelingen hebben betrekking op:

1. een betere onderkenning van de doelgroep;
2. de realisatie van een specifiek aanbod voor de doelgroep;
3. uitdagingen voor de reguliere diensten en voorzieningen van het VAPH;
4. en een betere samenwerking tussen het VAPH, de geestelijke gezondheidszorg en justitie.

Het rapport is beschikbaar op
http://www.steunpuntwvg.be/swvg/_docs/Publicaties/rapport%2004_Internering%20van%20personen%20met%20een%20verstandelijke%20handicap.pdf

Terug naar inhoud

SWVG wil vanuit het perspectief van beleid, wetenschap en praktijk nagaan welke good practices, methodes en onderzoeksprojecten een antwoord kunnen bieden op de noden in de onderzoeksregio's. In iedere regio stellen er zich specifieke prioriteiten op het vlak van effectiviteit en kwaliteitsverbetering in de zorg. Ook al kan men theoretisch afbakenen aan welke criteria goede zorg moet beantwoorden, toch blijft het per regio wenselijk om vanuit een gemeenschappelijk kader prioriteiten te bepalen voor interventies die kwaliteitsverbetering kunnen bewerkstelligen. Inzicht verwerven in het aanbod en in de mogelijkheden die er bestaan om dit aanbod te verbeteren, stond centraal in het eerste werkjaar.
In iedere pilootregio afzonderlijk wil het steunpuntonderzoek op basis van een samenwerking tussen de betrokken diensten en voorzieningen stappen zetten om de zorg- en dienstverlening voor gemeenschappelijke doelgroepen te optimaliseren. Hierbij willen we doelbewust tot gemeenschappelijke kaders komen die doelgroep- en sectoroverschrijdend zijn.
Dit kan aan de hand van ‘concept mapping’, een onderzoeksmethode waarbij ideeën die leven in een groep en die relevant zijn voor een bepaald onderwerp, visueel voorgesteld worden. De voorstelling toont welke ideeën er leven, hoe deze ideeën met elkaar verbonden zijn en welke ideeën het meest relevant, belangrijk of geschikt geacht worden.
Concept mapping heeft als voordeel dat de visuele voorstelling gebaseerd is op een gestructureerd groepsproces, waarbij de bijdragen van de groepsleden statistisch geanalyseerd worden. Iedere bijdrage weegt even sterk door, terwijl in ‘klassieke vergaderingen’ andere processen (zoals persoonlijk gezag, onderhandelingsvaardigheden…) een grotere rol kunnen spelen. Er gaat zowel aandacht naar de gemene deler, als naar de verschillen tussen betrokkenen (zorggebruikers, mantelzorgers, hulpverleners, management voorziening, beleidswerkers, onderzoekers …). Door de inbreng van kennis en inzichten die aanwezig zijn bij diverse actoren in de regio’s, door de discussie hierover en de interpretatie ervan wordt inzicht verworven in de samenhang van verschillende factoren die het gedrag van de doelgroepen en de zorgverleners zelf bepalen. Dit vormt de basis voor de afstemming en integratie van kennis en inzichten die aan bod komen vanuit het beleid, de praktijk, onderzoek, zorggebruikers en mantelzorgers.
De uitgangsvraag voor het onderzoek in de regio’s luidde als volgt: “Wat willen we met voorrang bereiken op het vlak van gezondheid en welzijn in uw regio?” Het antwoord hierop is in de eerste plaats “drempelverlaging” en “een betere toegankelijkheid van de hulpverlening”. De regionale verschillen zijn niet erg groot. Maar toch stellen we vast dat enkele grote steden preventie en kwaliteitszorg prioritair vinden, meer dan landelijke regio’s die vooral het tekort aan basiscapaciteit beklemtonen. Ook verschillende betrokkenengroepen en sectoren leggen andere accenten.
De verworven inzichten kunnen een basis vormen om lokaal aangepaste interventies te ontwikkelen, aan te passen en/of te verbeteren. Zo wordt bij de keuze van de interventieregio’s en controleregio’s voor het psycho-educatieprogramma over angst en depressie, in de mate van het mogelijke rekening gehouden met de resultaten uit dit onderzoek.

Het volledige rapport is beschikbaar via
http://www.steunpuntwvg.be/swvg/_docs/Publicaties/Onderzoeksrapportconceptmapping.pdf

Terug naar inhoud

Op 1 mei vorig jaar ging JOnG! van start, de studie naar ontwikkeling en opvoeding, gezondheid en gedrag bij pasgeborenen, jonge kinderen en tieners. In de eerste fase werden alle pasgeborenen, geboren op een oneven dag tussen 1 mei 2008 en 30 april 2009 en wonend in de onderzoeksregio’s van SWVG, uitgenodigd om deel te nemen. Bijna 3000 baby’s doen al mee.
Intussen werden ook de ouders van jonge kinderen en tieners aangesproken. Op 17 maart kregen 20.000 6- en 12-jarigen in Vlaanderen een uitnodiging in de bus om deel te nemen aan JOnG!
http://www.steunpuntwvg.be/jong/index.html

Speciaal voor 12-jarigen
De 12-jarigen worden, naast hun ouders, uitgenodigd om zelf een vragenbundel in te vullen. Op die manier geeft JOnG! aan tieners de unieke kans om te laten zien hoe zij als groep denken en zich ontwikkelen, zodat het beleid ook hiermee rekening kan houden. Het onderzoekersteam maakt speciaal voor hen een website die hen op de hoogte houdt over het onderzoek en de resultaten (http://www.steunpuntwvg.be/jongeren).

Terug naar inhoud